Soms is er sprake van een hechtingsstoornis tussen een kind en ouder. Dit kan leiden tot gedragsproblemen in de kindertijd en met name vaak versterkt in de puberteit. In dit blog geven wij meer inzicht in de term hechtingsstoornis, de oorzaken en kenmerken hiervan en welke hulp hierbij mogelijk is om dit weer in goede banen te leiden.

 

Oorzaken hechtingsstoornis

Kinderen die in hun vroege jeugd ervaringen hebben meegemaakt waarin het niet goed is gegaan in de emotionele hechting aan de ouders of andere verzorgers, het gaat om de personen die het grootste deel van de opvoeding op zich nemen, kunnen een hechtingsstoornis ontwikkelen. Deze stoornis kan in verschillende gradaties kenbaar worden. Er ontstaat dan een vorm van emotionele afstand tussen ouder en kind en kan soms leiden tot extreem geweld en uithuisplaatsing. Vaak is het kind teleurgesteld in de hechting van de eerst verzorgende (ouder), waardoor het kind ‘leert’ dat hij of zij niet kan vertrouwen op een volwassene en grotendeels voor zichzelf moet zorgen.

De oorzaken en omstandigheden die leiden tot deze stoornis zijn onder andere:

Kind zijn uit een ongewenste zwangerschapAdoptie of opgroeien bij voogd of familieOverlijden van een van de oudersScheiding en/of ouderverstoting Mishandeling, verslaving of psychische stoornis bij de ouder(s)Langdurige afwezigheid van een van de ouders Lange ziekenhuisopname van het kind of ouder in de eerste 2-3 levensjarenOuders die een te harde en disrespectvolle opvoeding hanteren.

 

Hechtingsstoornis en algemene problematiek

De problemen met kinderen die niet (goed) gehecht zijn, komen vaak zwaar op het bordje van de eerst verzorgende ouder terecht. In de meeste gevallen is dit de moeder. Bij sprake van een hechtingsstoornis zal een kind naar de moeder heel onredelijk en agressief kunnen zijn, maar naar de buitenwereld heel normaal overkomen. Vaak wordt de moeder dan ook niet goed gehoord en begrepen. Dit kan leiden tot onenigheid in de familie, waardoor de moeder nog meer alleen komt te staan.

 

Een kind met een hechtingsstoornis

Vaak denken hulpinstanties, psychologen en psychiaters dat diverse problematiek wel aan de moeder zal liggen, waarbij de problemen van moeder niet goed in kaart worden gebracht. In extreme gevallen kan dit, door bijvoorbeeld de inmenging van Jeugdzorg, leiden tot uithuisplaatsing van het kind. Het kind zelf zal zich afzetten tegen iedereen die emotioneel te dichtbij komt. Een kind met een hechtingsstoornis durft zich niet of moeilijk te hechten, want dat heeft het uiteindelijk niet (goed) geleerd. Het kind zal liefde aan pijn koppelen en dit waar mogelijk vermijden. In bepaalde gevallen zal het kind zich afweren door te slaan, schelden, spugen, schoppen, liegen, weglopen en mensen tegen elkaar uitspelen.

 

De kenmerken van een hechtingsstoornis

De kenmerken van een hechtingsstoornis worden in de regel vaak verwisselt met andere syndromen. Uit de praktijk blijkt vaak dat er foute diagnoses worden gesteld. Dit kan leiden tot een onjuist advies en therapie die niet is toegespitst op de werkelijke problematiek. Diverse kenmerken van een hechtingsstoornis kunnen hierdoor juist verergeren. De belangrijkste en zichtbare kenmerken van een hechtstoornis zijn:

Oppervlakkige hechting aan veel mensen, een soort allemansvriendjeHecht gemakkelijk aan vreemden en spreekt anderen zomaar aan Maakt vaak geen oogcontact, dat confronteert te veelWreed naar dieren en kleine kinderenZiet de gevolgen van het eigen handelen nietExtreem claimend gedrag en aandacht opeisend Stelen als vorm van controle en het bezitten van iets

  • Slechte gewetensontwikkeling
  • Liegen en fouten ontkennen
  • Ouders of mensen tegen elkaar opzetten en uitspelen
  • Geen impulscontrole
  • Slecht te corrigeren en zoekt negatieve aandacht

 

De ouder heeft begrip en erkenning nodig

De reden waarom een kind met een hechtingsstoornis dit doet is om de ouder te testen of die nog van hem houdt. Als de ouders probeert te corrigeren, in te grijpen of boos wordt, geeft dit het kind de bevestiging dat het nog steeds onveilig is om zich aan deze ouder te hechten. De weerstand zal vaak alleen nog maar meer toenemen. Indien de ouder toch lief en geduldig blijft, zal het kind vaak extremer gedrag laten zien, om toch bevestiging te krijgen in zijn gedachtegang. Voor de ouder is dit vaak erg moeilijk vol te houden zonder begrip en steun uit de omgeving.

Voor alle vragen en problematiek rondom een mogelijke hechtingstoornis kan Moments of Care een luisterend oor bieden als kindercoach of bij diverse gedragsproblemen.

 

Lees meer

Opstandig gedrag komt in diverse fases van de ontwikkeling voor. Bijna elk peuter of kleuter is bij periodes opstandig en tegendraads. We kennen niet voor niets te de term ‘peuterpuberteit’. In de werkelijke puberteit begint een kind zich vaak tegen de ouders af te zetten en lijkt telkens de strijd op te zoeken. Dit opstandige gedrag hoort nu eenmaal bij pubers, om steeds meer zelfstandigheid op te eisen en zichzelf te leren kennen.


Gedragsstoornissen en agressie

Soms neemt opstandig gedrag zulke vormen aan dat dit niet meer past in het kader van leeftijdsfase gebonden gedrag. Zeker als een kind steeds meer agressie vertoont. In dit geval spreken wij van een agressieve gedragsstoornis. Hierbij maken wij onderscheid tussen de antisociale gedragsstoornis (CD) en de oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD). Kinderen met een antisociale gedragsstoornis zijn vaak gewelddadig en tonen geen respect voor de gevoelens en rechten van anderen.


Oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD)

Bij ODD laten kinderen en pubers vaak het verzet op de voorgrond zien. Vaak worden kinderen met ODD buitengesloten omdat ze de neiging hebben om anderen te irriteren. Deze gedragsstoornis zorgt voor een beperking in het sociaal functioneren en op school. Een kind met ODD laat vaak twee verschillende problemen zien. Enerzijds opstandig, agressief gedrag en anderzijds de neiging om mensen te irriteren en lastig te vallen. Toch kan een kind met ODD in andere situaties weer heel aardig en lief zijn. Echter kan dit bij de minste of geringste aanleiding ook zo maar weer veranderen.

 

Welke behandelingen zijn er mogelijk?

Voor het reguleren van emoties bij ODD, kunnen trainingen baat hebben. Er zijn verschillende soorten behandelingen en therapieën voor ODD. Gezien de complexiteit van ODD, is er vaak wel een langdurige behandeling nodig. Hierin kunnen verschillende elementen worden meegenomen, zoals psycho-educatie, gedragstherapie met de ouders, training voor de ouders en de school, gezinstherapie en (cognitieve) gedragstherapie met het kind

Oppositionele gedragsstoornissen zijn moeilijk te behandelen, omdat:
• Het kind over het algemeen weinig probleembesef heeft
• Het kind de schuldvraag vaak bij een ander legt en niet bij zichzelf
• Het kind ervaart dat hij met zijn opstandige gedrag iets kan bereiken
• Het kind op deze manier veel invloed heeft op anderen

 

Wat is de juiste begeleiding bij ODD?

De begeleiding is er vooral op toegespitst om ouders handreikingen te geven om met de stoornis om te gaan. Daarbij is het heel belangrijk dat ouders, leerkrachten en andere mensen die (opvoedkundig) met het kind in contact staan, goed overleg en goede communicatie met elkaar onderhouden. Een kind met ODD is vaak geneigd om mensen tegen elkaar uit te spelen, zodat het duidelijk moet blijven wat er wel en niet klopt aan zijn of haar verhaal.

 

Plan van aanpak

Het is belangrijk dat er een duidelijke plan van aanpak wordt gemaakt over de manier van omgaan met deze stoornis, het gedrag wat het kind vertoont en de regels die hierbij van belang zijn. Afhankelijk van de leeftijd van het kind kunnen de regels en verwachtingen op diverse manieren aangeven en consequent toegepast worden. Daarbij is een goede balans tussen straffen en belonen noodzakelijk. Door juist het goede gedrag te belonen en negatief gedrag te negeren, zal het kind meer gemotiveerd raken om dit gewenste gedrag te laten zien.

Lees meer

Trainingen